در بحث اخلاقی امروز از جلد هشتم وسائل باب 125 از ابواب عشرت تحت عنوان (استحباب قبول العذر) به حدیث 1 و 3 می پردازیم:

ح 1: مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ بِإِسْنَادِهِ عَنْ حَمَّادِ بْنِ عَمْرٍو وَ أَنَسِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ جَمِيعاً عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ آبَائِهِ ع فِي وَصِيَّةِ النَّبِيِّ ص لِعَلِيٍّ ع قَالَ يَا عَلِيُّ مَنْ لَمْ يَقْبَلْ مِنْ مُتَنَصِّلٍ (از شخص پشیمان) عُذْراً صَادِقاً كَانَ أَوْ كَاذِباً لَمْ يَنَلْ شَفَاعَتِي.

ح 3: مُحَمَّدُ بْنُ يَعْقُوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ مُوسَى بْنِ عِمْرَانَ عَنْ عَمِّهِ الْحُسَيْنِ بْنِ عِيسَى عَنْ عَلِيِّ بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ‏ أَبِي الْحَسَنِ عَنْ آبَائِهِ ع فِي حَدِيثٍ أَنَّ عَلِيَّ بْنَ الْحُسَيْنِ ع قَالَ لِوَلَدِهِ: إِنْ شَتَمَكَ رَجُلٌ عَنْ يَمِينِكَ ثُمَّ تَحَوَّلَ (إِلَيْكَ عَنْ) يَسَارِكَ فَاعْتَذَرَ إِلَيْكَ فَاقْبَلْ عُذْرَهُ.

اثر قبول عذر از لحاظ فردی و اجتماعی قابل تامل است.

اولین نکته این است که هر کس در زندگی در برابر خداوند گناه و لغزشی را مرتکب می شود و از خداوند تقاضا می کند که بعد از توبه عذر او را بپذیرد حال اگر کسی می خواهد خداوند عذرش را بپذیرد او هم باید عذر دیگران را پذیرا باشد.

نکتۀ دوم این است که پذیرش عذر به معنای پایان خشونت است زیرا خشونت ها اگر پایان نپذیرد به صورت تصاعدی پیش می رود. خشم و کینه بالاخره باید در نقطه ای به پایان برسد و یکی از این نقاط پایان هنگامی است که هنگامی که فرد عذر می خواهد عذر او را بپذیرد و نگذارد که کینه ها در دل ها بماند زیرا اگر کینه ها روزی بروز کند منشا فساد می شود. جالب این است که این حدیث می گوید فرد چه صادق باشد و چه کاذب در هر صورت باید عذر او پذیرفته شود هرچند که بدانیم اگر عذری می آورد دروغ می گوید.

اگر به این حدیث در سطح دولت ها عمل شود آثار مثبت بسیاری دارد که اگر دولتی از دیگری عذر خواست آن را بپذیرند و نگذارند پیوند بینشان تیره شود.